FİDE ÇÖKERTEN (DAMPING OFF) HASTALIĞI NEDİR?

Ah dostlar ah!

Her bahar, tohum ekme zamanı rüyalarıma giren fide çökerten hastalığı başıma geldi.

Heyhat!

Bir gün her şey yolunda giderken tohumlarım sağlıklı bir şekilde yeşermeye başlamışken ertesi gün bir de baktım ki o minik fidelerden bir tanesi dibinden yapraklarına doğru incelmeye başlamış.

Ve hemen ardından ayakta duramayacak kadar zayıf hale geldi, boynunu büktü, soldu ve gözlerimin önünde ölüverdi.

Yaşam enerjisi içinden bir çırpıda sıkıp çıkarılmışcasına.

fide çökerten damping off hastalığı

Fide çökerten hastalığı nedir?

Devrilme hastalığı olarak da bilinen bu hastalık (Her iki isim de hastalığı acımasız ama başarılı bir şekilde özetliyor, rahatlıkla kullanabilirsiniz.) toprakta yaşayan mantarlardan (Pythium, Phytophthora, Rhizoctonia, Fusarium) bulaşır.

Maalesef ki bu hastalığın geri dönüşü yoktur. Birkaç gün içinde tüm tohum veya fidelerinizi çökertecek kadar hızlı yayılabilir.

Tohumlar yeşerme öncesinde de bu hastalığa yakalanabilir. Yeşerme fırsatı bulamayıp gün yüzü bile göremeden toprağın altında ölüp gidebilir.

Yeşerme sonrası fide çökerten hastalığına yakalanan bitkiler ise çok kısa bir süre içerisinde inceler sapları ile kendilerini taşıyamayacak kadar zayıflar ve toprağın üzerine yatabilirler.

Daha olgun bitkiler ikinci sap dokuları sayesinde fide çökerten hastalığına çok nadir yakalanılar.

fide çökerten damping off hastalığı - 2

Nedenleri ve alınacak önlemler

Mikroskobik bitki patojenleri ve bu hastalığa neden olan mantarlar aslında her yerdeler ancak bazı koşullar altında normalden daha hızlı ve kolay yayılabilirler;

Geçen sezondan kalan kirli tohum başlatma kapları kullanmak
Tohumu çok derine ekmek
Aşırı sulamak
Aynı saksıya çok fazla tohum ekmek
Aşırı nem
Yetersiz ışık
Yetersiz havalandırma hastalığın oluşumunu cesaretlendirebilir.

Kurtulmanın en iyi yolu ise daha en başından enfeksiyonun oluşumunu engellemektir.

Fide çökerten hastalığına karşı alınacak önlemler;

Her tohum ekme sezonuna mutlaka sıcak su ve doğal sabun ile yıkanmış kaplar, saksılar ve bahçe aletleriyle başlayın. Evde tohumlarınıza ekolojik ve ekonomik saksılar da yapabilirsiniz.
Daha önce kullanılmış saksı toprağını tekrar tekrar kullanmayın.
Tohumları toprağın yüzeyine ekin.
Gerektiğinde fidelerinizi seyreltin.
İyi havalandırma sağlayın.
Toprağı eşit bit şekilde nemlendirin, fazla sulamadan kaçının.

Bu önlemlere ek olarak tohum ektikten sonra toprağına biraz tarçın serpilmesinin de faydalı olabileceğini duydum ancak kendim bizzat denemedim.

Çünkü özellikle tohumların ve minik fidelerin optimal koşullar sağlandıktan sonra yardıma ihtiyacı olmadan doğal olarak gelişmesi benim için önemli. Tohum başlatma işlemi doğal seleksiyona tabi bir süreç diye düşünüyorum.

Bu süreci sağlıklı bir şekilde atlatan tohumlar çevresine kolayca adapte olacak ve ileride güçlü bitkilere dönüşüp daha yüksek hasat vereceklerdir.

Bitkilerim fide çökerten hastalığına yakalanırsa ne yapmalıyım?

Öncelikle en yakın sandalye, koltuk, artık yakında ne varsa şöyle bir oturun. Zira karşınızki içler acısı manzaranın şoku ile dizlerinizin bağı çözülebilir, başınız dönebilir, tansiyonunuz fırlayabilir.

Fide çökerten hastalığını teşhis ettiğiniz bitkiler bir daha dönmemek üzere aramızdan ayrıldılar.

Bitkilerinize siz de benim kadar düşkünseniz bu kabul etmesi zor bir gerçek.

Ama vakit gidenin ardından ağlama vakti değil!

Hastalıklı bitkileri, toprağını, saksısını hemen diğerlerinin yanından uzaklaştırın. Asla bahçeye veya komposta atmayın. Bu hastalığa sebep olan mantarlar toprakta yaşarlar ve kışı rahatlıkla geçirip seneye kaldıkları yerden zarar vermeye devam ederler.

Benim bu sene – şimdilik – sadece bir yeşermiş domates tohumum fide çökertene yakalandı. (Tahtaya vurun)

Sebebini de biliyorum. Tamamen kendi tembelliğim!

Domates tohumlarımdan ikisini kışı dışarda geçirmiş bir saksıya YIKAMADAN ekmiştim.

Neyse ki hastalığı erkenden fark edip aynı saksının içindeki sağlıklı gibi görünen fideyi derhal çıkarıp yeni bir saksıda yeni bir toprağa ektim. Hastalıklı bitki, saksı ve toprağı çöpe attım.

Hastalığın köşesinden dönen fideyi birkaç gün karantinada tuttum.

Şu an, yani hastalığı ilk fark ettiğim o kara günden 6 gün sonra, hastalıklı bitki ile aynı saksıyı paylaşan ikinci fide diğerlerinin yanında ve hala hayatta.

Saksısına da özel bir işaret koydum ki devrilme hastalığı devirmiş bu güçlü bitki meyve verdiğinde tohumlarını kenara ayırayım. Çünkü güçlü tohumdan, güçlü nesiller doğar.

Kim demiş bahçıvanlar genetikten anlamaz diye, peh!?!

Bitkileriniz hiç fide çökerten hastalığına yakalandı mı? Bu hastalığa karşı ne gibi önlemler alıyorsunuz?

fide çökerten damping off hastalığı nedir

Bu yazıyı beğendiyseniz, lütfen paylaşın ↓

İlgili Yazılar